Το σχολείο ως εργαστήρι καλλιέργειας του πνεύματος

 (εδώ)

Ο Θεολόγος Κλήμης Πυρουνάκης μιλά για το Σχολείο που δημιούργησε στο Καπαρέλλι του Νομού Βοιωτίας και όχι μόνο. Ένας εμπνευσμένος δάσκαλος που έκανε πράξη τις κορυφαίες παιδαγωγικές αρχές. Επαναπροσδιορίζει τη ζωή και καθημερινότητα των κρατουμένων στις Φυλακές Ελεώνα Θηβών, καθώς διετέλεσε μέχρι το 2012 διευθυντής και καθηγητής του Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας και παραμένει εθελοντικά εκεί ως ιδρυτικό μελος του Δικτύου Στήριξης Φυλακισμένων και Αποφυλακισμένων Γυναικών.

“Η οργανωμένη εκπαιδευτική διαδικασία σε όλες τις βαθμίδες (Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια, Τριτοβάθμια) και σε όλες τις μορφές (Εργαστήρια Ζωγραφικής, Θεάτρου, Χειροτεχνίας, κ.α.) είναι η «αναμενόμενη Άνοιξη» που θα καταπολεμήσει τα δεινά της φυλακής (μοναξιά, ψυχασθένειες, υποκουλτούρα της φυλακής, νεκρός χρόνος, εκβιασμοί κ.α.). Τα τελευταία χρόνια αφού μας δόθηκε η ευκαιρία να μπούμε στις φυλακές και να εργαστούμε αυτή η «Άνοιξη» έγινε ψηλαφιστή και πραγματική. Πείθουμε τους ανθρώπους να στέκονται στα πόδια τους, να κοιτούν ψηλά, να απλώνουν το χέρι για να αγκαλιάσουν το καινούριο που τους χαρίζεται. Με το λόγο, με το κοίταγμα στα μάτια και με τη συνοδοιπορία στα μονοπάτια που οδηγούν σε ελευθερία, δίνουμε ευκαιρίες σε αυτούς που μεγάλωσαν σε στέρηση, σε βία και σε πείνα".

Ο Κλήμης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1950, με πατέρα κληρικό, τον Γεώργιο Πυρουνάκη. Έπειτα από τις σπουδές του στο Θεολογικό τμήμα στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ο Κλήμης μετακομίζει στο χωριό Καπαρέλλι της Θήβας όπου μένει μέχρι και σήμερα σε μια φάρμα που συντηρεί με την οικογένειά του. Εκεί δίδασκε Θεολογία στο Γυμνάσιο και Λύκειο του χωριού, έως ότου έγινε διευθυντής του Γυμνασίου-Λυκείου Καπαρελλίου. Συγκλονιστική στιγμή στη ζωή του αποτελεί ένα αυτοκινητικό ατύχημα, το 1968 σε ηλικία 18 ετών, όπου άρχισε να μετρά και να εκτιμά τη ζωή λεπτό προς λεπτό δίνοντας όρκους ότι δε θα την αφήσει να πάει χαμένη και ότι θα πρέπει να κάνει κάτι για τους άλλους, συνειδητοποιώντας ότι οφείλει να είναι χρήσιμος. Έτσι για 4 χρόνια λειτούργησε το σχολείο δεύτερης ευκαιρίας, δίνοντας πνοή και ελπίδα στους κρατούμενους. Το σχολείο απασχολεί καθηγητές, ωρομίσθιους και εθελοντές, και συμβούλους ψυχολογίας και σταδιοδρομίας, ενώ είναι ένα από τα μόλις 6 σχολεία μέσα σε σωφρονιστικά ιδρύματα που λειτουργούν στη χώρας μας.

“Τη διαφορά την αισθάνεσαι όταν δε λειτουργεί το σχολείο. Είναι αυτό που λείπει από την εσωτερική ζωή της φυλακής. Οι χαρούμενες φωνές. Το θρόισμα της ψυχής, η ελπίδα, το πρόγραμμα της μέρας, η δημιουργική απασχόληση, η χαρά και η γαλήνη που χαρίζουν τα κέρδη του κόπου. Αυτοπειθαρχώ, μπορώ και μιλώ μια καινούρια γλώσσα, μπορώ και να γράφω τη γλώσσα μου, μπορώ να χρησιμοποιώ τα χέρια και το μυαλό μου, αποκτώ αυτοπεποίθηση και προϋποθέσεις να ανεβώ ψηλότερα. Βάζω καινούριους στόχους. Δεν είμαι πλέον υποχείριο των παρορμήσεών μου, αλλά χειραγωγώ τον εαυτό μου και τον πηγαίνω εκεί που εγώ επιθυμώ. Η ανταπόκριση είναι μεγάλη και το κλίμα του σχολείου διαχέεται σε όλη τη φυλακή. Γίνεται ζητούμενο και το καλύτερο ψυχο-φάρμακο. Ο εκπαιδευόμενος θα γυρίσει στο θάλαμό του, έχει τα δικά του σχέδια (μελετά, προβληματίζεται) περιποιείται τον εαυτό του γιατί μαθαίνει να τον κοιτά «σαν σε καθρέφτη», ξεκουράζεται. Την επόμενη μέρα έχει να περιμένει κάτι. Στατιστικά δεν τσακώνεται δεν γκρινιάζει, δε μοιρολατρεί αλλά επικοινωνεί με τους άλλους σε ένα διαφοροποιημένο επίπεδο. Πείθεται να σχεδιάζει το μέλλον του και αξιοποιεί τα κίνητρα που του δίνονται ως θησαυρός. Παράλληλα αντιμετωπίζεται από τους άλλους (συγκρατούμενους και φύλακες) με μεγαλύτερο σεβασμό.”

(ΠΗΓΗ:  http://blog.loft2work.gr/2013/03/klimis-pirounakis-tedxaueb/?lang=el)

Δύο ώρες επιπλέον μάθημα την εβδομάδα: δολοφονούν την διδασκαλία

Υπάρχουν δύο αγαθά που η υποβάθμισή τους συνιστά πράξη εγκληματική. Πρόκειται, φυσικά, για την υγεία και την παιδεία. Η κρατική μέριμνα για την υγεία διασφαλίζει τη ζωή ως υπέρτατη αξία. Η φροντίδα για την παιδεία, που εκφράζεται μέσα απ’ το σύστημα της ισχύουσας εκπαίδευσης, διαμορφώνει τον άνθρωπο ως εσωτερική ποιότητα.

Να, λοιπόν, γιατί είναι αντικοινωνική και εγκληματική πράξη η αδιαφορία και η υποβάθμιση της υγείας και της παιδείας. Οι χαμηλές ή και ανύπαρκτες υπηρεσίες για την υγεία σκοτώνουν (στην ουσία δολοφονούν) την ίδια τη ζωή. Το χαμηλό επίπεδο της παρεχόμενης στα σχολεία εκπαίδευσης αποτελεί πολιτιστικό αλλά και ηθικό έγκλημα: δολοφονεί το μέλλον των νέων παιδιών, αφού αφαιρεί απ’ τη ζωή τους τον πολιτισμό της παιδείας.

Κι όμως, το Υπουργείο Παιδείας (τώρα και Πολιτισμού) το έχει ήδη αποτολμήσει αυτό το ηθικό έγκλημα. Αξίζει να παρακολουθήσουμε το σκεπτικό του: χρειαζόμαστε εδώ και καιρό χρήματα, προκειμένου να καλύψουμε τα ποσά που απαιτούνται από όλα όσα έχουμε νομοθετήσει κατ’ εντολήν των δανειστών μας, και ταυτόχρονα έχουμε αναλάβει την υποχρέωση να συρρικνώσουμε τον δημόσιο τομέα. Πώς θα τα επιτύχουμε αυτά στο ποσοστό που μας αναλογεί, ως Υπουργείο Παιδείας; Η απάντηση είναι εύκολη: δεν θα διορίσουμε κανέναν εκπαιδευτικό στα αμέσως επόμενα χρόνια και με τον τρόπο αυτό δεν θα επιβαρύνουμε τον προϋπολογισμό με νέους μισθούς και ανυπολόγιστο κόστος.

Η λογική, βέβαια, λέει ότι αν πάψουν οι διορισμοί, θα δημιουργηθούν πολλά κενά στις αίθουσες διδασκαλίας: οι συνταξιοδοτήσεις, αποσπάσεις, άδειες κλπ. δεν σταματούν, αφού σε πείσμα όλων η ζωή συνεχίζεται. Αλλά ως από μηχανής θεός, το Υπουργείο βρήκε για μία ακόμη φορά τη λύση: θα αυξήσουμε κατά δύο ώρες το διδακτικό ωράριο των καθηγητών και με τον τρόπο αυτό τα όποια κενά θα καλυφθούν. Ίσως, μάλιστα, ο Υπουργός και οι παρατρεχάμενοί του να συγχαίρουν τον εαυτό τους, διότι όπως εύκολα θα φανεί παρακάτω, με το συγκεκριμένο μέτρο επιτυγχάνουν πολλαπλούς στόχους.

Ας ξεκινήσουμε, όμως, διερευνώντας τη “λογική” του Υπουργείου. Είναι η λογική της αριθμητικής αλχημείας: δεν με ενδιαφέρει τι επιπτώσεις θα έχουν οι αποφάσεις μου και πόσα πρακτικά και λειτουργικά προβλήματα θα δημιουργηθούν στα σχολεία. Μόνο ένα είναι το σημαντικό: η συνεισφορά στην εφαρμογή του προϋπολογισμού, όπως αυτός έχει αποφασιστεί εντός και εκτός Ελλάδος. Απολύτως τίποτε άλλο δεν είναι δυνατόν να μας ενδιαφέρει σε μια τέτοια κρίσιμη εποχή.

Αυτός ο ιερός στόχος, λοιπόν, τον οποίο υπηρετούμε δογματικά εδώ και μερικά χρόνια, θα επιτευχθεί ακόμα καλύτερα: χάρη στην αύξηση του ωραρίου, δεν θα χρειαστεί να προσληφθούν αναπληρωτές που τόσο μας κόστιζαν τα προηγούμενα χρόνια χωρίς στην ουσία να προσφέρουν τίποτα, ενώ σε πολλές ειδικότητες θα εμφανιστούν υπεράριθμοι και, επομένως, θα διευκολυνθεί ο στόχος των απολύσεων από το δημόσιο. Τι απομένει; Η απόγνωση, η αγανάκτηση και η πιθανή διαμαρτυρία των ίδιων των καθηγητών. Αλλά αυτούς έχουμε φροντίσει εδώ και χρόνια να τους διαβάλουμε στην ελληνική κοινωνία ως ανίκανους τεμπέληδες, που νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους και ποτέ φυσικά για τους μαθητές τους. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι μαθητές και γονείς, δηλαδή οι πρώτοι που λογικά θα έπρεπε να διαμαρτύρονται για τις αποφάσεις αυτές, αδιαφορούν πλήρως ή επικροτούν με κακεντρέχεια την τιμωρία των κακών καθηγητών τους. Πλέον, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία: για την ελληνική κοινωνία, το σχολείο είναι κάτι ασήμαντο.

Και η Παιδεία, πού βρίσκεται μέσα σε όλα αυτά; Τα νέα παιδιά, η διδακτική ποιότητα, τα βαρύγδουπα προγράμματα (πρόγραμμα μείζονος επιμόρφωσης, βέλτιστες πρακτικές, οι ΤΠΕ στην εκπαίδευση κλπ.), όλα θα γίνουν στάχτη μέσα στην τυραννία αλλά και την ακαμψία των αριθμών;

Ας σοβαρευτούμε, επιτέλους! Η παιδεία είναι μέγεθος ποιοτικό. Το παράγουν μόνο οι εκπαιδευτικοί και κανείς άλλος. Εκπαιδευτικοί, όμως, αφοσιωμένοι, απερίσπαστοι, με θερμοκρασία ψυχής και με αμείωτη διάθεση να αρθρώσουν τον σωστό, τον πλήρη και τον χορταστικό λόγο της διδασκαλίας.

Παιδεία δεν παράγει ο εκπαιδευτικός ο οποίος φορτώνεται με νέες (υπερωριακές) ώρες χωρίς να αμείβεται, που βουλιάζει στις βιοτικές μέριμνες, γιατί κάθε τόσο χάνει ένα μέρος του μισθού του, που δεν έχει χρόνο να σχεδιάσει το ωραίο και το μεστό μάθημα, που μετακινείται από τη μία άκρη της χώρας στην άλλη και από το ένα σχολείο στο άλλο ακόμα και μέσα στην ίδια σχολική χρονιά. Καταποντισμένος εκπαιδευτικός στην ουσία σημαίνει καταποντισμένη εκπαίδευση. Και καταποντισμένη εκπαίδευση σημαίνει Ελλάδα χωρίς μέλλον, με όλα τα όνειρα των νέων σκοτωμένα…

Νικήτας Παρίσης, "ΦΙΛΟΓΝΩΣΙΑ"

Το portfolio της αξιολόγησης και άλλες πρ(ωτ)ότυπες ιστορίες, της Πηνελόπης Κουφοπούλου

Μας ζύγισαν, μας μέτρησαν και μας βρήκαν λειψούς

Θα αρνηθώ να υποβάλω φάκελο αξιολόγησης.

Ας μου συγχωρεθεί το πρώτο ενικό της δήλωσης αλλά οι χαλεποί καιροί δεν ευνοούν τις συλλογικές αποφάσεις, ενίοτε ούτε καν τις προσωπικές εξομολογήσεις. Ας είναι...

Πολλοί συνάδελφοι από τη γενιά μου -μεταξύ των οποίων κι εγώ- «ανακαλύψαμε» τον κατασταλτικό ρόλο της εκπαίδευσης στην εφηβεία με το τραγούδι των Pink Floyd We dont need no Education και λίγο αργότερα, ως φοιτητές πλέον, μέσα από τις κοινωνιολογικές αναλύσεις του Πιερ Μπουρντιέ και του Μισέλ Φουκώ. Εντούτοις, γίναμε δάσκαλοι, σε πειραματικά, επαγγελματικά ή γενικά γυμνάσια και λύκεια- δεν έχει και πολλή σημασία, αποτέλεσμα μάλλον τυχαίας συγκυρίας.

Και είμαστε περίπου ευτυχείς με την επαγγελματική μας επιλογή...

Προς τους μαθητές μου (μας)

Όλη μας η ζωή, τόσο η σχολική όσο κι εκείνη μετά το σχολείο, είναι ένα κουραστικό, άσκοπο κυνήγι του προγράμματος. Από παιδί, σε ζεύουν στον ζυγό του χρόνου, και εσύ δεν κάνεις τίποτε άλλο παρά να σπρώχνεις, και στο τέλος το αποτέλεσμα είναι πως ο μηχανισμός έχει κονιορτοποιήσει εσένα. Εσείς όμως είστε νέοι και μπορείτε να αποφύγετε τον ζυγό, μπορείτε να αρνηθείτε το σαμάρι για λίγο ακόμη. Έχετε την ηθική υποχρέωση να είστε γενναιόδωροι με τον ίδιο σας τον εαυτό. Πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να ξοδέψετε τον εαυτό σας δίχως περιορισμούς, χωρίς φειδώ. Σπαταλήστε τις ημέρες σας, το χρόνο σας, να είστε απλόχεροι με τον εαυτό σας και στον εαυτό σας. Αυτή η εντυπωσιακή σπατάλη των πόρων σας, το απερίσκεπτο σκόρπισμα, δεν προσβάλλει τη δυστυχία των άσκοπα εργατικών ανθρώπωνž το αντίθετο, μάλιστα: τους τιμά – τους ανταμείβει, θα έλεγα. Γιατί θα έχετε όλη την ενήλικη ζωή μπροστά σας για να ρυθμίσετε τα μέσα και τους σκοπούς, για να μεριμνήσετε για το χρήσιμο, για να σχεδιάσετε το μέλλον θυσιάζοντας το σήμερα για το αύριο, για να υπολογίσετε, να προγραμματίσετε, να κάνετε κομπόδεμα, να αποταμιεύσετε, να κεφαλαιοποιήσετεž σήμερα, όμως, σαν παιδιά που είστε, διασπαθίζοντας την περιουσία που συγκέντρωσαν γενιές αποταμιευτών, εξαργυρώνετε μια υποθήκη χιλιετιών, δίνετε νόημα σε μια ολόκληρη γενιά λογιστών.

Η σπατάλη σας σας κάνει πλούσιους, γιατί μόνο γύρω από το στίβο, όπου όλοι πολεμούν για την επιβίωση, θα βρείτε το νόημα της μάχης ανακαλύπτοντας μιας διαφορετική γωνία επίθεσηςž μόνο εκείνο το απόγευμα που θα ξεκλέψετε από τη δουλειά και θα αφιερώσετε στην απόλυτη ελευθερία του έρωτα, θα εκτιμήσετε το αίσθημα του καθήκοντοςž μόνο σε εκείνο το διάλειμμα του ενός τετάρτου μεταξύ ιστορίας και μαθηματικών, θα μάθετε πραγματικό κάτι. Γι’ αυτό, μη φοβάστε. Πάρτε τη μιζέρια και πετάξτε τη στον τοίχο. Παραγγείλτε σαμπάνια. Με τα ψιλά που ο άπλετος χρόνος του κόσμου θα σας επιστρέψει σε αντάλλαγμα του ελάχιστου χρόνου της ύπαρξής σας, εσείς παραγγείλτε σαμπάνια.

(Αντιγράφοντας τα λόγια του A. Scurati, από το εξαιρετικό παιδαγωγικά βιβλίο του «Δάσκαλος και μαθητής»)

I can see you in the morning when you go to school
Don't forget your books, you know you've got to learn the golden rule,
Teacher tells you stop your play and get on with your work
And be like Johnnie - too-good, well don't you know he never shirks
- he's coming along!

After School is over you're playing in the park
Don't be out too late, don't let it get too dark
They tell you not to hang around and learn what life's about
And grow up just like them - won't you let it work it out
- and you're full of doubt

Don't do this and don't do that
What are they trying to do?- Make a good boy of you
Do they know where it's at?
Don't criticize, they're old and wise
Do as they tell you to
Don't want the devil to
Come out and put your eyes

Maybe I'm mistaken expecting you to fight
Or maybe I'm just crazy, I don't know wrong from right
But while I am still living, I've just got this to say
It's always up to you if you want to be that
Want to see that
Want to see that way
- you're coming along!

Πώς πρέπει να είναι ο δάσκαλος...

Ημέρα εορτής των Τριών Ιεραρχών σήμερα κι ευκαιρία για αναστοχασμό πάνω σε όσα συνθέτουν την αυτοεικόνα μας σε εποχές κατάρρευσης όλων των βεβαιοτήτων.

Τι είναι στ' αλήθεια ο δάσκαλος;

"Δεν έλεγα πως ήμουν τίποτα. Ήμουν κάτι περισσότερο από δάσκαλος. Και κάτι λιγότερο. Μέσα στην τάξη ενός λυκείου είσαι λοχίας εκπαιδευτής, ραβίνος, ένας ώμος για να κλάψει ο μαθητής, κέρβερος, τραγουδιστής, χαμηλού επιπέδου επιστήμονας, γραφιάς, διαιτητής, παλιάτσος, σύμβουλος, όργανο ελέγχου της ενδυματολογικής ευπρέπειας, διευθυντής ορχήστρας, απολογητής, φιλόσοφος, συνεργάτης, χορευτής κλακετών, πολιτικός,  ψυχοθεραπευτής, οικειοθελές κορόιδο, τροχονόμος, παπάς, μητέρα-πατέρας-αδελφός-αδελφή-θεία-θείος, λογιστής, τιμητής, ψυχολόγος, η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι". Φρανκ Μακ Κορτ "Ο Δάσκαλος", εκδ. Scripta.

Την Τετάρτη "γιορτάζει" ο εκπαιδευτικός. Δυστυχώς, στη δίνη της κρίσης, η Πολιτεία ξεχνά τι σημαίνει "δάσκαλος". Από σήμερα είμαστε όλοι "κρατικοί υπάλληλοι, δηλ. "υπό-".

Το Project στο Λύκειο: Μια άκυρη επιστημονική και παιδαγωγική διαδικασία
http://www.alfavita.gr/artrog.php?id=46480