Κυριακή, 26 Οκτωβρίου 2014

Γιώργος Μητάς, Το σπίτι



Γιώργος Μητάς, Το σπίτι (εκδ. Κίχλη, Αθήνα 2014)

Η φθορά, η πικρία, ο φθόνος.

Η διάψευση και η απώλεια.

Η εξασθένηση των δημιουργικών δυνάμεων.

Η συντριβή της ζωτικότητας. Ο φόβος.

Η αρρώστια, το πάσχον σώμα, το προδομένο μυαλό.

Το πικρό, πικρότατο τέλος. Όχι για τους εκλεκτούς.


Ο Γιώργος Μητάς μετά τα τρία εκτενή διηγήματα «Ιστορίες του Χαλ» (Κίχλη, 2011) επανέρχεται τρία χρόνια με τη νουβέλα «Το σπίτι», δηλ. «Το σπίτι της Γραφής», αποτίοντας φόρο τιμής στους συγγραφείς του φανταστικού και επιτρέποντας στον αναγνώστη να εισέλθει στο εργαστήρι του συγγραφέα, στα άδυτα της συγγραφικής τέχνης.
Τρία είναι τα κυρίαρχα πρόσωπα: ο φέρελπις  λογοτέχνης Νίκος Βελισάρης (η persona του Μητά), ο έμπειρος βιβλιόφιλος Κάλφογλου και ο υπηρέτης του, Συμεών (το καλό πνεύμα του σπιτιού).
Πιστεύω πως η περίπτωση του Μητά αποδίδεται καλύτερα με τα λόγια του ήρωά του: «Μοιάζετε, κύριε Βελισάρη, με νεαρό δέντρο που έχει ψηλώσει αρκετά ώστε να κρατά το κεφάλι του πάνω από την κορυφή του λόφου –εκεί όπου ο άνεμος φτάνει γεμάτος μυρωδιές- και ατενίζει τη μεγάλη πεδιάδα και τον ανοιχτό ορίζοντα, έχοντας ήδη γευτεί κάμποσες καταιγίδες κι έχοντας μετρήσει πάνω του τις πρώτες πληγές…».
Ο Μητάς με αυτή τη νουβέλα «ψήλωσε» πολύ, στήνοντας με δεξιοτεχνία ένα κείμενο αυτοαναφορικό για τον ρόλο της λογοτεχνίας (τέχνης) και τη θέση του συγγραφέα (δημιουργού) στη μεταιχμιακή εποχή μας, την εποχή του «φόνου», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Συμεών. Ο δημιουργός, χωρίς να χάσει την επαφή του με τον κόσμο, αφοσιώνεται στο κείμενό του και παλεύει με τους δαίμονές του: "Είχα σκύψει πάνω από την οθόνη του υπολογιστή γύρω στις οκτώ και μισή, προσπαθώντας να ξεχάσω την καταιγίδα που μαινόταν έξω από τους τοίχους του Σπιτιού και να συνδεθώ ξανά με το σιωπηλό -αλλά όχι λιγότερο έντονο- κόσμο του κειμένου μου".
Ο Μητάς μιλά για την αφετηρία της δικής του συγγραφικής περιπέτειας, εγκιβωτίζοντας με έξυπνο τρόπο, την ιστορία του Ανθρώπου με τα μικρά χέρια. Το τέλος της ανάγνωσης συμπίπτει, διόλου τυχαία, με την ολοκλήρωση του διηγήματος «Ο Άνθρωπος με τα μικρά χέρια» που ο Βελισάρης διαβάζει στον Κάλφογλου. Μόλις η δοκιμασία τελεσφορήσει, τελειώνει και η ανάγνωση της νουβέλας. Μόλις το βιβλίο του Βελισάρη πάρει σάρκα και οστά, το "σπίτι της γραφής" τυλίγεται στις φλόγες, αφού επιτέλεσε τον ρόλο του και βοήθησε στη γέννηση του έργου.
Το Σπίτι της Γραφής είναι το σύμπαν του Μπόρχες και ο Κάλφογλου ο δημιουργός της Βιβλιοθήκης που χωρά την ανθρώπινη σοφία. Ο Βελισάρης είναι ο προνομιούχος εκείνος συγγραφέας που του πέφτει ο κλήρος να πατήσει το πρώτο σκαλί και να πολιτογραφηθεί στων ιδεών την πόλι από τον «Νομοθέτη» Κάλφογλου.
Το σκηνικό θυμίζει το αντίστοιχο στο πρωτόλειό του: σκοτεινό χειμωνιάτικο σκηνικό, υποβλητική ατμόσφαιρα, αυτή τη φορά στην Ύδρα, σ’ ένα αρχοντικό σπίτι. Το Χαλ και η Ύδρα, τόποι με λαμπρό παρελθόν και ξεθωριασμένο παρόν. Η καινούργια ιστορία του Μητά διαβάζεται κι αυτή μονορούφι, γιατί παρακολουθούμε εν τη γενέσει της τη συγγραφική αγωνία, τη δυστοκία, το «στήσιμο», τον τοκετό και το παλίμψηστο της γραφής («Ο Άνθρωπος με τα μικρά χέρια είχε έρθει στον κόσμο. Πετάχτηκα επάνω πανηγυρίζοντας· φώναξα από χαρά, τράνταξα τα κάγκελα του παραθύρου…»). Ο συγγραφέας γεννά με υλικά ονείρου και παρατήρησης τον ήρωά του και τον ακολουθεί παντού, ακούει το τραγούδι του: «Μόνο να φτάσω εκεί / Όπου οι άλλοι έχουν καταφέρει / Να ηρεμήσει η καρδιά / Το σώμα και το πνεύμα να γελάσουν».
Τελικά γιατί γράφουμε; Η απάντηση με το στόμα του Κάλφογλου:


Κυριακή, 21 Σεπτεμβρίου 2014

Τράπεζα Θεμάτων Α' Λυκείου, Κ.Ν.Λ. - Ενότητα: "Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση"

Τα 130 ποιήματα


ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ
ΚΕΙΜΕΝΑ
ΘΕΜΑΤΑ
ΠΑΡ. / ΜΟΝΤ.
Άγρας Τέλλος
Οι αγνοημένοι
04428
Π.Π.
Άγρας Τέλλος
Αποβραδυνό κουβεντολόγι
010706
Π.Π.
Αναγνωστάκης Μανόλης
Ο νεκρός
05159
Μ.Π.
Ασλάνογλου Νίκος-Αλέξης
Πρατήριο βενζίνης
06599
Μ.Π.
Βάρναλης Κώστας
Να σ’ αγναντεύω θάλασσα
01309
Π.Π.
Βιζυηνός Γεώργιος
Αποχωρισμός
02125
Π.Π.
Βρεττάκος Νικηφόρος
Άνεργοι
02127
Μ.Π.
Βρεττάκος Νικηφόρος
Μαζεύω τα πεσμένα στάχια
03210
Μ.Π.
Βρεττάκος Νικηφόρος
Ο αγρός των λέξεων
05179
Μ.Π.
Βρεττάκος Νικηφόρος
Το παιδί με τη φυσαρμόνικα
05181
Μ.Π.
Βρεττάκος Νικηφόρος
Έτσι μου στάθηκε ο Ταΰγετος
07970
Μ.Π.
Βρεττάκος Νικηφόρος
Μεγαλυνάρι
010373
Μ.Π.
Γρυπάρης Ιωάννης
Χωρισμός
05880
Π.Π.
Δάφνη Αιμιλία
Τρεις Νέοι…
02942
Π.Π.
Δημοτικό
Ο χωρισμός
05185
Π.Π.
Δημουλά Κική
Γράμμα
02131
Μ.Π.
Δημουλά Κική
Επισκευαστικά δάνεια
04508
Μ.Π.
Δημουλά Κική
Το κοριτσάκι με τα σπίρτα
04511
Μ.Π.
Δροσίνης Γεώργιος
Να σε προσμένω
0566
Π.Π.
Δροσίνης Γεώργιος
Ο χωρισμός
0587
Π.Π.
Δροσίνης Γεώργιος
Ο κισσός
02132
Π.Π.
Δροσίνης Γεώργιος
Εσπερινός
03213
Π.Π.
Δροσίνης Γεώργιος
Απόκριση στον Παλαμά
05187
Π.Π.
Ελύτης Οδυσσέας
Άσμα ηρωικό και πένθιμο …
02133
Μ.Π.
Ελύτης Οδυσσέας
Ο ήλιος 1
02134
Π.Π.
Ελύτης Οδυσσέας
Ο ήλιος 2
02135
Π.Π.
Ελύτης Οδυσσέας
Ήλιος ο πρώτος
03221
Μ.Π.
Ελύτης Οδυσσέας
Η Ποδηλάτισσα
04430
Π.Π.
Ελύτης Οδυσσέας
Το τρελοβάπορο
05189
Π.Π. / Μ.Π.
Ελύτης Οδυσσέας
Το τριζόνι
05191
Π.Π. / Μ.Π.
Εμπειρίκος Ανδρέας
Ο Ανδρέας Μπρετόν
05195
Μ.Π.
Ζαλοκώστας Γεώργιος
Η πέρδικα
0588
Π.Π.
Θεοδώρου Βικτωρία
Καλώς ήρθες
05201
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Απιστία
01310
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Τα παράθυρα
02136
Π.Π. / Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Τείχη
02137
Π.Π. / Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Μάρτιαι ειδοί
04424
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Ευρίωνος Τάφος
04432
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Ο βασιλεύς Δημήτριος
04435
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Εν Σπάρτη
04514
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Εις το επίνειον
04524
Π.Π. / Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Άγε, ω βασιλεύ Λακεδαιμονίων
05209
Π.Π. / Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Ιγνατίου Τάφος
05939
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Τρώες
05940
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Το πρώτο σκαλί
05941
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Απιστία
07875
Μ.Π.
Καβάφης Κωνσταντίνος
Μανουήλ Κομνηνός
06687
Μ.Π.
Καββαδίας Νίκος
Mal du depart
03244
Π.Π.
Κάλβος Ανδρέας
Ωδή Έκτη, Αι Ευχαί
03247
Π.Π.
Καρέλλη Ζωή
Το πορτοκάλι ή χρυσόμηλο
03250
Μ.Π.
Καρέλλη Ζωή
Μαντινάδα
06669
Μ.Π.
Καρούζος Νίκος
Μείνε
03254
Μ.Π.
Καρούζος Νίκος
Ο ακέραιος κυρ Αλέξανδρος
03257
Μ.Π.
Καρυωτάκης Κώστας
Όλοι μαζί
02239
Π.Π.
Καρυωτάκης Κώστας
Σταδιοδρομία
02240
Π.Π.
Καρυωτάκης Κώστας
[Ο κήπος είμαι…]
03261
Π.Π.
Καρυωτάκης Κώστας
Πρέβεζα
03272
Π.Π.
Καρυωτάκης Κώστας
Κι αν έσβησε σαν ίσκιος
04441
Π.Π.
Καρυωτάκης Κώστας
Επιστροφή
04447
Π.Π. / Μ.Π.
Καρυωτάκης Κώστας
Ποιητές
04750
Π.Π.
Καρυωτάκης Κώστας
Αγάπη
05937
Π.Π.
Κρυστάλλης Κων.
Το μαρμαρωμένο βασιλόπουλο
02243
Π.Π.
Κύρου Κλείτος
Πίστη
02241
Μ.Π.
Λαπαθιώτης Ναπολέων
Αποχαιρετισμός
05942
Π.Π.
Λαπαθιώτης Ναπολέων
Εκ βαθέων
06673 / 07235
Π.Π.
Λειβαδίτης Τάσος
Ο άνθρωπος με το ταμπούρλο
02245
Μ.Π.
Λειβαδίτης Τάσος
Αυτό το αστέρι είναι για όλους μας
05241
Μ.Π.
Λειβαδίτης Τάσος
Το υπόγειο
010717
Μ.Π.
Λειβαδίτης Τάσος
Αυτό το αστέρι είναι για όλους μας
05943
Μ.Π.
Λειβαδίτης Τάσος
Ξημέρωμα
05944
Μ.Π.
Μαβίλης Λορέντζος
Πατρίδα
05258
Π.Π.
Μαβίλης Λορέντζος
Φάληρο
05935
Π.Π.
Μαλακάσης Μιλτιάδης
Αγάπη
04524
Π.Π.
Μαλακάσης Μιλτιάδης
Το δάσος
04256
Π.Π.
Μαρκόπουλος Γ.
Ο πατέρας μου ήθελε να φτιάξει ένα σπίτι
02246
Μ.Π.
Μαυροειδή-Παπαδάκη Σ.
Η Δασκάλα
04444
Π.Π.
Μαυροειδή-Παπαδάκη Σ.
Στο Φάληρο
05945
Π.Π.
Μελισσάνθη
Πιστεύω / Η Αγάπη
06887
Π.Π.
Μυρτιώτισσα
Στο γιο μου
02248
Π.Π.
Ουράνης Κώστας
Περαστικές
04467
Π.Π.
Ουράνης Κώστας
Από τη «Δέηση στον παραστάτη Άγγελο»
05318
Π.Π.
Ουράνης Κώστας
Η αγάπη
010553
Π.Π.
Παλαμάς Κωστής
Χαλάσματα
02249
Π.Π.
Παλαμάς Κωστής
Στη Γυναίκα μου
04469
Π.Π.
Παλαμάς Κωστής
Ανατολή
010557
Π.Π.
Παλαμάς Κωστής
Θέλω να χτίσω ένα σπιτάκι
010558
Π.Π.
Παπανικολάου Μήτσος
Ο όρκος
0590
Π.Π.
Παπαντωνίου Ζαχαρίας
Λυπημένα δειλινά
06778
Π.Π.
Παπατσώνης Τάκης
Από το «Δοξαστικό»
07486
Μ.Π.
Παράσχος Αχιλλέας
Το ορφανό
0593
Π.Π.
Παράσχος Αχιλλέας
Το ορφανό
05268
Π.Π.
Πατρίκιος Τίτος
Αλληγορία
04453
Μ.Π.
Πολέμης Ιωάννης
Το παλιό βιολί
02253
Π.Π.
Πολυδούρη Μαρία
Αχ, η καρδιά μου
010710
Π.Π.
Πορφύρας Λάμπρος
Είδα
04528
Π.Π.
Πορφύρας Λάμπρος
Το πάρκο
010707
Π.Π.
Πορφύρας Λάμπρος
Διαβάτης
05950
Π.Π.
Ρίτσος Γιάννης
Επιτάφιος
04458
Π.Π.
Ρίτσος Γιάννης
Επιτάφιος
05273
Π.Π.
Ρίτσος Γιάννης
Γυναίκες
04529
Π.Π.
Ρίτσος Γιάννης
Διάρκεια
04669
Μ.Π.
Ρίτσος Γιάννης
Το τραγούδι της αδελφής μου
04672
Μ.Π.
Ρίτσος Γιάννης
Ειρήνη
05320
Μ.Π.
Σαραντάρης Γιώργος
Ακόμα δεν μπόρεσα…
07056
Μ.Π.
Σαραντάρης Γιώργος
Δυο τραγούδια της Άνοιξης
07486
Μ.Π.
Σαραντάρης Γιώργος
[Στο δικό μας τραπέζι…]
07487
Μ.Π.
Σαχτούρης Μίλτος
Το ψωμί
04661
Μ.Π.
Σαχτούρης Μίλτος
Ο Μότσαρτ
07496
Μ.Π.
Σεφέρης Γιώργος
Θεατρίνοι, Μ.Α.
04531
Π.Π.
Σεφέρης Γιώργος
Μποτίλια στο πέλαγος
04662
Μ.Π.
Σεφέρης Γιώργος
[Ο τόπος μας]
04664
Μ.Π.
Σεφέρης Γιώργος
Ο γυρισμός του ξενιτεμένου
07488
Μ.Π.
Σικελιανός Άγγελος
Γράμμα από το μέτωπο
04666
Μ.Π.
Σικελιανός Άγγελος
Δαίδαλος
04668
Μ.Π.
Σικελιανός Άγγελος
Παλαμάς
05321
Π.Π.
Σικελιανός Άγγελος
Αναδυομένη
05962
Π.Π.
Σολωμός Διονύσιος
Ο Λάμπρος
04463
Π.Π.
Σολωμός Διονύσιος
Ο θάνατος της ορφανής
04464
Π.Π.
Σολωμός Διονύσιος
Ύμνος εις την Ελευθερίαν
04670
Π.Π.
Σολωμός Διονύσιος
Ύμνος εις την Ελευθερίαν
06784
Π.Π.
Χαραλαμπίδης Κυριάκος
Παιδί με μια φωτογραφία
06795
Μ.Π.
Χατζόπουλος Κων.
Άσ’ τη βάρκα…
04674
Π.Π.
Χριστιανόπουλος Ντίνος
Απόγευμα
0578
Μ.Π.