Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΖΕΙ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΕΥΕΙ

Είναι ομοφυλόφιλοι; Σκοτώστε τους!

Φοβερή η είδηση από τον Ντέιβιντ Σμιθ στη χθεσινή «Γκάρντιαν». Η αστυνομία στο Μαλάουι έχει ξεκινήσει μεγάλη εκστρατεία για να βρει και να συλλάβει -προβεβλημένους και μη- ομοφυλόφιλους. Στη φωτογραφία, βλέπετε δύο νεαρούς άνδρες, τον Στίβεν Μοντζέζα, 26 χρόνων, αριστερά, και τον Τιγουόνκε Τσιμπαλάνγκα, 20, δεξιά, να οδηγούνται, με χειροπέδες, μέσα σε ένα ανοικτό φορτηγάκι, στο δικαστήριο, επειδή διέπραξαν το έγκλημα, όπως κατηγορούνται, να τελέσουν στη χώρα αυτή τον γάμο τους. Εάν κριθούν ένοχοι, η ποινή τους μπορεί να φτάσει μέχρι και 14 χρόνια φυλάκισης. Εξίσου ανησυχητικό, όμως, όπως σημειώνει η «Γκάρντιαν», είναι ένα «ομοφοβικό κύμα», που φαίνεται να απλώνεται σε όλη την Αφρική, εναντίον ανθρώπων του ιδίου φύλου που επιλέγουν να ζήσουν μαζί και να χαρούν τον έρωτά τους. Στην Ουγκάντα, γράφει η εφημερίδα, χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν αυτή την εβδομάδα υπέρ της θανατικής καταδίκης μερικών πράξεων των ομοφυλοφίλων - πράξεις που δεν καθορίζονται, βεβαίως, και μπορεί να είναι, κατά την κρίση του δικαστηρίου, οτιδήποτε, από το να φιλιούνται δημόσια ή να μένουν μαζί στο ίδιο σπίτι σαν κανονικό ζευγάρι. Προσέξτε στη φωτογραφία μας το περιπαικτικό, χλευαστικό και απαξιωτικό ύφος των πιο πολλών ανθρώπων που έχουν συγκεντρωθεί εκεί όπου φτάνει το φορτηγάκι με τους συλληφθέντες γκέι. Δείτε, επίσης, τη λύπη και απογοήτευση των συλληφθέντων. Τρομακτικό!

Ελευθεροτυπία, 19/2/2010

Ένα βοηθητικό βιντεο για την παραγωγή κειμένου στο κριτήριο "Εργασία δουλεία"

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ: ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΡΓΑΣΙΑ

Εργασία δουλεία

  Οι εντάσεις στο εργασιακό πεδίο εκδηλώθηκαν αυτές τις μέρες με απεργίες και αντιπαραθέσεις, με συγκρούσεις συμβολικές και υλικές, στα στίλβοντα τηλεοπτικά αλώνια ή στη ρυπαρή πραγματικότητα των λιμανιών και των πεζοδρομίων. Ξάφνου, πίσω από τη μονότονη ρητορεία περί εκσυγχρονισμού και μεταρρυθμίσεων, ακούγεται ένας ξεχασμένος λόγος: η αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας. Κι ακόμη: η κοινωνία δεν απαρτίζεται από ομάδες με ταυτόσημα συμφέροντα, το εθνικό συμφέρον δεν είναι για όλους ίδιο.

  Ζωντάνεψε η πάλη των τάξεων; Δεν νομίζω ότι πέθανε ποτέ... Μάλλον το ένδυμα άλλαξε, καθώς και το πώς αντιλαμβάνονται τους εαυτούς τους οι παλαιστές. Ας δούμε, λοιπόν, διαφορετικά τι σημαίνει η εργασία σήμερα. Λ.χ., πώς διαφορίζεται η εργασία από την καριέρα; Αν ρωτήσεις τα χαϊδεμένα της μεσαίας Ελλάδας, με τα μάστερ και τις γλώσ-σες, που περιφέρουν τα βιογραφικά τους από εταιρεία σε εταιρεία, τι ζητούν, θα ακούσεις πολλές φορές την καριέρα. Θα δεις ακόμη 25χρονους να επιδιώκουν μια θέση στο Δημόσιο. Οι ηθικολόγοι σπεύδουν να ελεεινολογήσουν τη νεολαία που λατρεύει την καριέρα και το δημοσιοϋπαλληλίκι, αλλά πάμε πίσω από τα στερεότυπα: πίσω τους κρύβεται η αδήριτη, η εξόχως υλική, ανάγκη για επιβίωση.

  Ένας πρώτος στόχος είναι μια θέση χαρτογιακά στον ασαφή τομέα των υπηρεσιών, λ.χ. «στέλεχος» σε πολυεθνική, που συνήθως είναι πωλητής τσιχλών σε περίπτερα. Ο υπέρτατος στόχος όμως για τον πραγματιστή νεαρό είναι το Δημόσιο: σιγουριά και ανθρώπινοι ρυθμοί, μακριά από τον άγριο ιδιωτικό τομέα. Άλλη δυνατότητα, ζηλευτή πια, είναι η διαδοχή στο επάγγελμα / επιχείρηση των γονιών – ιδού η μεσαιωνική κληρονομικότητα της συντεχνίας. Χονδρικά τούτα, μα τα διαπιστώνουμε καθημερινά: η κοινωνική κινητικότητα και οι ευκαιρίες φυραίνουν• η Ελλάδα δυσκολεύει τους αυτοδημιούργητους. Η Ελλάδα διευκολύνει τους κερδοσκόπους και τους διαπλεκόμενους, ό,τι η διάχυτη θυμοσο-φία ονομάζει σήμερα «λαμόγια».

  Υποθέτουμε, λοιπόν, ότι η παλαιά αντίθεση “κεφάλαιο – εργασία” έχει υποκατασταθεί ἐν τινι μέτρῳ από την αντίθεση “εργασία – κερδοσκοπία”. Η εργασία παράγει πλούτο, ναι, αλλά όχι για τον εργαζόμενο• αυτός αποκομίζει όσα αρκούν για τις πιεστικές ανάγκες, για μια οριακά αξιοπρεπή επιβίωση σε ένα ξέφρενο καταναλωτικό περιβάλλον. Τις υπόλοιπες ανάγκες, τη συμμετοχή λ.χ. στο καταναλωτικό πάρτι, μπορεί να τις ικανοποιήσει είτε με υπερεργασία είτε με δανεισμό. Και στις δύο περιπτώσεις, θα υποβληθεί σε νέα δουλεία, επαχθέστερη από την «κανονική» εργασία του οκταώρου. Η κερδοσκοπία, τώρα, είναι μια αφαίρεση, ασύλληπτη για τον καταναγκασμένο νου του εργαζόμενου: το χρήμα γεννά χρήμα. Πώς; Κινούμενο, μετατοπιζόμενο από επένδυση σε επένδυση, από χρηματιστήριο σε χρηματιστή-ριο, πηδώντας από fund σε fund. Χονδρικά και πάλι: οι φτωχοί είναι εργαζόμενοι• οι πλούσιοι είναι κερδοσκόποι. Όμως η νομή του πλούτου και η σχέση με το μόχθο δεν είναι η μόνη διαφορά. Ο εργαζόμενος και ο κερδοσκόπος διαφέρουν, επειδή αντιλαμβάνονται διαφορετικά την εργασία και το χρήμα ως μέσα κυριαρχίας και ως μέσα πλήρωσης της ύπαρξης.

  Υπαινιχθήκαμε ήδη τον Μαρξ ως προς την αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας. Ας ακούσουμε κι έναν άλλο στοχαστή, που είδε εφαρμοσμένο τον κόσμο του Μαρξ και του άσκησε κριτική. Εκκινώντας από την νιτσεϊκή παραδοχή ότι η αν-θρώπινη ύπαρξη είναι τραγική, ο Ζωρζ Μπατάιγ υποστηρίζει ότι στον νεωτερικό κόσμο ο άνθρωπος ελευθερώθηκε από τους καταναγκασμούς της Εκκλησίας και του μονάρχη, για να πέσει όμως στη δουλεία της εργασίας: «Η εργασία στερεί την ανθρώπινη ύπαρξη από τη μέριμνα του πεπρωμένου, του θανάτου, της τραγωδίας». Στη σημερινή κοινωνία «το κυρίαρχο γεγονός έγινε η εργασία, έτσι όπως αυτή σφετερίστηκε τη θέση της βαθιάς ύπαρξης, έτσι όπως αυτή χρησιμεύει ως αναισθητικό, έτσι όπως αυτή εισάγει ανταποδοτικά ανθρώπινες σχέσεις κενές και χωρίς απόθεμα, καρυκεύο-ντάς τις με ηδονές δίχως ένταση». Ο Μπατάιγ βλέπει τον άνθρωπο της νεωτερικότητας να απαλλάσσεται από τα παλιά δεσμά και να αποκτά νέα. Ο ελεύθερος εργαζόμενος, φεύγοντας από τη σκέπη της Θείας Πρόνοιας, κάνει την ανθρώπινη ζωή να εισέλθει στο βασίλειο της οικονομίας, κάτι που κατά Μπατάιγ ισοδυναμεί με το βασίλειο της δουλείας.

  Καριέρα, εργασία, χρήμα, κερδοσκοπία: δυναμική της κυριαρχίας και της υποδούλωσης. Ας τα δούμε με τον τρόπο του Μπατάιγ.

(Νίκος Ξυδάκης, εφημ. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 26/2/06)

Θέματα:

Α. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου (100-120 λέξεις).

Β1. "Καριέρα, εργασία, χρήμα, κερδοσκοπία: δυναμική της κυριαρχίας και της υποδούλωσης": να σχολιάσετε το απόσπασμα σε μία παράγραφο 110-120 λέξεων.

Β2. "Ο εργαζόμενος και ο κερδοσκόπος διαφέρουν, επειδή αντιλαμβάνονται διαφορετικά την εργασία και το χρήμα ως μέσα κυριαρχίας και ως μέσα πλήρωσης της ύπαρξης": χρησιμοποιώντας ως θεματική περίοδο το παραπάνω χωρίο, αναπτύξτε με αντίθεση μια παράγραφο 100-120 λέξεων.

Β3. Να επισημάνετε τα δομικά στοιχεία και τους τρόπους ανάπτυξης της τέταρτης παραγράφου: «Υποθέτουμε, λοιπόν, … της ύπαρξης».

Β4. α. απαρτίζεται, υπέρτατος, φυραίνουν, νομή, σφετερίστηκε: να γράψετε από ένα συνώνυμο για τις παραπάνω λέξεις.

β. «ρυπαρή»: να γράψετε δύο προτάσεις, χρησιμοποιώντας κυριολεκτικά και μεταφορικά, αντίστοιχα, την παραπάνω λέξη.

Β5. α. «κοινωνική κινητικότητα»: να χρησιμοποιήσετε σε ένα δικό σας παράδειγμα το παραπάνω ονοματικό σύνολο.

β. επαχθέστερη, διαπλεκόμενους: από το β’ συνθετικό των παραπάνω λέξεων να σχηματίσετε μια άλλη σύνθετη λέξη.

Γ. Σύμφωνα με τον Μπατάιγ ο εργαζόμενος της νεωτερικότητας «απαλλάσσεται από τα παλιά δεσμά και αποκτά νέα». Πότε η εργασία, στις σημερινές συνθήκες, καθίσταται «δουλεία» για τον εργαζόμενο; Ποια η ευθύνη του επιχειρηματικού κόσμου, της Πολιτείας και της κοινωνίας των πολιτών για τη διασφάλιση των συνθηκών εκείνων που καθιστούν την εργασία παράγοντα εξανθρωπισμού κι όχι απανθρωποποίησης; Το κείμενό σας να έχει τη μορφή άρθρου σε μηνιαίο έντυπο κοινωνικού και πολιτικού προβληματισμού.

Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ "ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ"

Η συγγραφέας, με αφορμή μια καλλιτεχνική εκδήλωση, εξετάζει το ρόλο της πολιτιστικής δημιουργίας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Αρχικά, επισημαίνει το αναπαραγόμενο από την τηλεόραση στερεότυπο του απροστάτευτου και αξιολύπητου ατόμου, που οδηγεί στην απώθηση της αναπηρίας από τη ζωή μας. Στη συνέχεια, εκφράζει το θαυμασμό της για την εκδήλωση, αφού κατάφερε να υπερβεί τις διαχωριστικές γραμμές και να δείξει τις καλλιτεχνικές ικανότητες των ατόμων με κινητικά προβλήματα. Ιδιαίτερα στην εποχή μας όπου οι εθνικιστικές εμμονές και τα ξενόφερτα πρότυπα λειτουργούν ισοπεδωτικά για τον πολιτισμό, θεωρεί απαραίτητη την ελευθερία έκφρασης του διαφορετικού. Καταληκτικά, τονίζει πως παρόμοιες εκδηλώσεις έχουν ενδιαφέρον όχι μόνο από ανθρωπιστική αλλά και από πολιτιστική άποψη. (109 λέξεις)

Μεθοδολογία ανάπτυξης/σχολιασμού άποψης σε παράγραφο

Κατανόηση κειμένου είναι μία διαδικασία κατασκευής νοήματος μέσω της αλληλεπίδρασης αναγνώστη και κειμένου. Η κατανόηση κειμένου προϋποθέτει την ύπαρξη τριών οντοτήτων:

1. του αναγνώστη που κατανοεί,

2. του κειμένου προς κατανόηση και

3. της δραστηριότητας - αλληλεπίδρασης η οποία είναι μέρος της κατανόησης.

ΒΗΜΑΤΑ:

1. Διαβάζουμε πολλές φορές το απόσπασμα.

2. Το εντάσσουμε στη συνολική λογική του κειμένου, για να το κατανοήσουμε καλύτερα. Πολλές φορές, διευκρινίσεις για όρους του αποσπάσματος περιέχονται σε άλλα σημεία του κειμένου.

3. Υπογραμμίζουμε τις λέξεις-κλειδιά.

4. Διαπιστώνουμε εάν ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τη γλώσσα λογικά ή συνυποδηλωτικά.

5. Στη δεύτερη περίπτωση αποσυμβολίζουμε το απόσπασμα και το διατυπώνουμε κυριολεκτικά.

6. Διαπιστώνουμε τη λογική σχέση που συνδέει τις προτάσεις / φράσεις / λέξεις του αποσπάσματος. Συνήθως, η σχέση αυτή καθορίζει και το βασικό τρόπο ανάπτυξης της δικής μας παραγράφου.

7. Αφού αναδιατυπώσουμε το απόσπασμα (με δικές μας λέξεις), το τοποθετούμε ως θεματική περίοδο στην προς ανάπτυξη παράγραφο.

8. Από τη στιγμή αυτή, η θεματική περίοδος αποτελεί την αποδεικτέα θέση που καλού-μαστε να αποδείξουμε.

9. Για να την αναπτύξουμε μπορούμε να θέσουμε – με βάση την αποδεικτέα θέση – ορισμένα θεμελιώδη ερωτήματα: ΤΙ – ΓΙΑΤΙ – ΣΥΝΕΠΩΣ – ΑΝ ΔΕΝ – ΜΗΠΩΣ ΔΕΝ – ΠΩΣ, τα οποία ενεργοποιούν σκέψεις και συλλογισμούς.

10. Με βάση την αποδεικτέα θέση, συγκεντρώνουμε αποδεικτικό υλικό (θεωρητικό και πρακτικό) και οργανώνουμε την επιχειρηματολογία μας με τις 11 μεθόδους οργάνωσης των επιχειρημάτων:

1. ορισμός – διευκρίνιση

2. διαίρεση

3. αιτιολόγηση

4. αποτέλεσμα-σκοπός

5. αντίθεση

6. ερώτηση-απάντηση

7. προϋποθέσεις

8. ιστορική αναφορά

9. μαρτυρία

10. αξιολόγηση

11. συμπέρασμα

Εφαρμογή:«Ο Τύπος αποτελεί το βασικό μέσο άσκησης κριτικής στην εξουσία».

1Η δημοκρατία είναι το μόνο πολίτευμα που απαιτεί την άσκηση σοβαρής, αμείλικτης και συνεχούς κριτικής, 2προκειμένου να αποκαλύπτονται οι όποιες αδυναμίες κατά την άσκηση της εξουσίας και οι τυχόν ατασθαλίες. 3Κι αυτό γιατί το δημοκρατικό πολίτευμα, ενώ είναι το καλύτερο των πολιτευμάτων, είναι ταυτόχρονα και το πιο εύθραυστο, 4με την έννοια ότι κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή από τους υπονομευτές του. 5Γι’ αυτό στα πλουραλιστικά πολιτικά καθεστώτα, ο Τύπος ως «τέταρτη εξουσία» είναι επιφορτισμένος με το καθήκον να επιβλέπει την ομαλή λειτουργία των τριών άλλων εξουσιών, να κα-ταγγέλλει τις παραλείψεις τους, να διαφωτίζει τις αποφάσεις τους, ασκώντας έλεγχο και κριτική προς πάσα κατεύθυνση. 6Αντίθετα, στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, αυτή η λειτουργία βρίσκεται εξ ολοκλήρου στην υπηρεσία των κρατούντων. 7Εφόσον, λοιπόν, η πολιτική κριτική του Τύπου είναι αντικειμενική, αμερόληπτη, ακριβοδίκαιη και αδογμάτιστη, 8τότε σίγουρα ο Τύπος αποτελεί εγγύηση για το δημοκρατικό πολίτευμα.

Η πρόταση 1 αποτελεί αξιολογική κρίση

Η πρόταση 2 δηλώνει τον επιδιωκόμενο σκοπό της πρότασης 1

Η πρόταση 3 αιτιολογεί την πρόταση 2

Η πρόταση 4 διευκρινίζει την πρόταση 3

Η πρόταση 5 αποτελεί λογικό συμπέρασμα της πρότασης 4

Η πρόταση 6 δίνει την αντίθεση της πρότασης 5

Η πρόταση 7 αποτελεί προϋπόθεση με την οποία ισχύει η πρόταση 5

Η πρόταση 8 αποτελεί το τελικό συμπέρασμα.

Παραδείγματα
1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: … με το ένα βιβλίο ν’ ανασκευάζει ή να πολεμάει τ’ άλλο, όλα μαζί σε γυμνάζουν στη διαδικασία του διαλόγου… (Ημερήσια, 2009)

Η διαλεκτική σχέση ανάμεσα στα βιβλία εκγυμνάζει τον άνθρωπο στη διαδικασία του διαλόγου. Το βιβλίο είναι χώρος έκφρασης, διακίνησης και αντιπαράθεσης ιδεών, από-ψεων και θεωριών. Η ύπαρξη διαφορετικών, ακόμη και αντίθετων οπτικών απέναντι σε ένα θέμα συμβάλλει στην πολυπρισματική θέαση της πραγματικότητας και στον πλου-ραλισμό των ιδεών. Όλα αυτά αποτελούν έναυσμα πνευματικής αναζήτησης και κριτικής προσέγγισης, αποδεσμεύουν το άτομο από προκαταλήψεις και δογματισμούς, φραγμούς στην επικοινωνία με τους άλλους και προάγουν το διάλογο. Συνεπώς, το άτομο μαθαίνει να σέβεται τις απόψεις των άλλων και αποκτά πνευματική ανεκτικότητα. (87 λέξεις)

2. Να αναπτύξετε σε 100-120 λέξεις το περιεχόμενο του ακόλουθου αποσπά-σματος από το κείμενο: «Και η Ελευθερία είναι υ π ε ύ θ υ ν η. Τούτο σημαίνει πως δεν είναι μεγάλη η ευθύνη του ανθρώπου μονάχα όταν έχει χάσει την Ελευθερία του αλλά κι όταν την έχει κερδίσει.»  (Επαναληπτικές Ημερησίων 2007)

Ελευθερία και ευθύνη είναι έννοιες αλληλένδετες. Κατ’ αρχάς, εξαρτάται από τον καθένα μας να κατακτήσει την εσωτερική του ελευθερία. Αλλά και όταν την κατακτήσει, είναι υπεύθυνος να την αξιοποιήσει, για να πετύχει τους υψηλούς στόχους που θέτει στη ζωή του και όχι να την σπαταλήσει σε άγονες περιπλανήσει. Επίσης, έχει ευθύνη να προφυλάξει την ελευθερία από τους εχθρούς της. Κι αυτό γιατί η ελευθερία είναι ένα διαρκές αγώνισμα, μια ανάβαση στην κλίμακα του πολιτισμού, μια δοκιμασία εις το διηνεκές. Αντίθετα, η ανευθυνότητα είναι εχθρός της ελευθερίας. Ο ανεύθυνος είναι και ανελεύθερος, εφόσον αποποιείται την ελευθερία του και δεν αποδέχεται τις ευθύνες για ό,τι πράττει και για όσα παραλείπει να πράξει.

3. "H δημόσια, κι όχι μόνο, ζωή, πάσχει όπως έχουμε επισημάνει κι άλλες φορές από έναν έντονο επικοινωνισμό". Να αναπτύξετε σε μία παράγραφο 200-250 λέξεων το περιεχόμενο του αποσπάσματος.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η επιμέλεια της δημόσιας εικόνας των κυβερνήσεων έχει, για πολλούς λόγους, κερδίσει έδαφος σε βάρος της παραγωγής πολιτικής τα τελευταία 30 χρόνια. Στην Ελλάδα το φαινόμενο αναπτύχθηκε γρήγορα τα τελευταία 15 χρόνια. Επικοινωνισμός είναι η κυριαρχία της εικόνας στην πολιτική. Όταν μόνος στόχος της πολιτικής είναι η εικόνα. Δικαιολογημένα, η κατάληξη -ισμός προδιαθέτει αρνητικά. Ο επικοινωνισμός ακούγεται σαν να είναι μια ασθένεια της σύγχρονης πολιτικής ζωής στην Ελλάδα. Αν λοιπόν ήταν ιός ο επικοινωνισμός, τότε είναι ισχυρός και αρκετά μεταλλαγμένος, γιατί προσβάλλει οριζόντια τους φορείς του συστήματος της πολιτικής – και όχι μόνο - επικοινωνίας στη χώρα μας. Ας θυμηθούμε πόσες φορές προφέρονται και γράφονται το επίθετο ‘επικοινωνιακός’ και το επίρρημα ‘επικοινωνιακά’ στα ΜΜΕ. Από το πιο σπουδαίο μέχρι το ασήμαντο, τα πάντα στην πολιτική ανάγονται, αργά ή γρήγορα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, στη διάσταση της επικοινωνίας. Παλιά ο πολιτικός στηριζόταν στην προσωπική επαφή του με τον κόσμο, στο πολιτικό του αισθητήριο και τη διορατικότητά του. Σήμερα όλα αυτά έχουν αντικατασταθεί από τους δημοσκόπους. Οι δημοσκοπήσεις όχι μόνο δεν προσφέρουν ασφαλή στοιχεία, αλλά απλούστατα οι πολιτικοί τις χρησιμοποιούν απλώς για να βρουν τρόπους επικοινωνιακής διαχείρισης των τάσεων της κοινής γνώμης και όχι σαν εργαλεία διάγνωσης και επίλυσης των σημαντικών για την κοινωνία προβλημάτων. Γίνεται φανερό πως ο ‘επικοινωνισμός’ είναι εδώ και πλήττει όχι μόνο τους πολιτικούς. Εξίσου, αν όχι περισσότερο, αφορά τους δημοσιογράφους. Αλλά και το κοινό της πολιτικής που όλο και πιο εθισμένο σε αυτόν αλλά και δύσπιστο εξαιτίας του γίνεται.