Συγκριτική εξέταση διηγημάτων του Παπαδιαμάντη

Να εντοπίσετε ομοιότητες περιεχομένου ανάμεσα στα δύο αποσπάσματα των διηγημάτων του Αλ. Παπαδιαμάντη και να τα σχολιάσετε.

1. Όνειρο στο κύμα: «H Μοσχούλα…  εις τα όρη» (σχολ. βιβλίο, σελ. 178)

2. Αλ. Παπαδιαμάντη, «Μεγαλείων οψώνια»

Τελευταῖος καὶ ταπεινότερος ἐκ τῶν θαμώνων ἦτο ὁ μπαρμπα-Νικόλας ὁ Μονεβασίτης, πρῴην μανάβης. Ὅταν ἐγύριζε μὲ τὸ γαϊδουράκι του ὅλην τὴν πόλιν, κ᾿ ἐπώλει καρποὺς καὶ κηπουρικά, τοῦ συνέβη νὰ κρατήσῃ μὲ τὰς χεῖράς του εἰς τὸ κέντρον τοῦ δρόμου, ἀφηνιασμένον ἄλογον, καὶ νὰ τὸ καταδαμάσῃ. Εἶχε κερδίσει ὁπωσοῦν χρήματα ἐκ τοῦ ἐμπορίου του. Εἶχε κι αὐτός, ὅπως ὁ Βελισαρόπουλος, ἕνα μοναχογυιόν, πλὴν ἰδικόν του. Ἡ μεγάλη ἀδυναμία κι ὁ καημός του ἦτο «νὰ γίνῃ τὸ παιδί του καλύτερο ἀπ᾿ αὐτόν». «Τί τὸν θέλω, ἂν εἶναι νὰ γίνῃ χαμάλης, σὰν ἐμένα. Ὁ λόγος εἶναι νὰ τὸν ἔχω καμάρι στὰ γηρατειά μου». Ἐθυσίασεν ὅσα εἶχε διὰ νὰ τὸν βγάλῃ μηχανικόν, τὸν διετήρησε πέντε χρόνους εἰς Ἀθήνας, κι ἄλλα τρία εἰς τὴν Ἑλβετίαν. Τέλος ὁ υἱός του ἐβγῆκε πράγματι ἄξιος μηχανικός. Διωρίσθη εἰς ἐξέχουσαν θέσιν, εἶχεν ἑξακοσίας δραχμὰς τὸν μῆνα, κ᾿ ἐνυμφεύθη μίαν Γερμανίδα. Ἐκάλει τὸν πατέρα του πολλάκις εἰς τὸ δεῖπνον, τοῦ ἔδιδεν 20 ἢ 30 δρ. τὸν μῆνα, καὶ δὲν τοῦ ἐπέτρεπε νὰ μένῃ παρ᾿ αὐτῷ. Ὁ γερο-Νικόλας, χηρευμένος ἀπὸ 30τίας, καὶ μὴ ἔχων ἄλλο τέκνον, ὑπέργηρος, ἡμίτυφλος, μὲ ἐπίδεσμον περὶ τὸ ἓν ὄμμα, δὲν εἶχε θάλπος εἰς τὸ πενιχρὸν δωμάτιον ὅπου ἔμενε.

Τὴν πρώτην φορὰν ὁποὺ ἐδείπνησε παρ᾿ αὐτῷ ὁ γέρων, ὅπως ἦτο συνηθισμένος ἔκπαλαι, ἔκαμε τὸν σταυρόν του. Ἐπειδὴ ὅμως ἦτο ὀλίγον περήφανος, τοῦ ἐκακοφάνη διότι δὲν εἶδε τὸν υἱόν του νὰ τὸν μιμηθῇ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ δείπνου, ὅταν καὶ πάλιν ἔκαμε τὸν σταυρόν του, τοῦ εἶπε:

― Δὲν κάνεις, Φίλιππα, τὸν σταυρόν σου καὶ σύ;

― Τί χρειάζονται αὐτά; εἶπεν ὁ μηχανικός. Αὐτὰ τώρα πᾶνε, σκούριασαν.

Ὁ γέρος διηγεῖτο τὸ παράπονόν του εἰς ἕνα πτωχὸν νέον, σπουδαστήν, τὸν ἴδιον ὅστις εἶχε κάμει κάποιαν παρατήρησιν ἄλλοτε εἰς τὸν καφετζήν, τὸν γέρο-Σκαρτσόπουλον.

― Καὶ στὴ λοκάντα*, γυιέ μου, τὰ ἴδια παθαίνω. Ὅταν καθίσω νὰ φάω κάποτε, εἶναι μερικοὶ νέοι καλοφορεμένοι, δὲν ξέρω ἂν εἶναι φοιτηταί, ὁποὺ ἅμα μὲ ἰδοῦν νὰ κάμω τὸν σταυρόν μου, μὲ περιγελοῦνε.

― Σ᾿ αὐτὸ ἐσὺ φταῖς, γερο-Νικόλα.

― Τί λές, παιδί μ᾿; Φταίω ποὺ κάνω τὸ σταυρό μου;

― Φταῖς, γιατὶ τοὺς κοιτάζεις νὰ ἰδῇς τί φρονοῦνε. Μήπως λοιπὸν κάνεις τὸν σταυρό σου ἀπὸ ἀνθρωπαρέσκεια; Νὰ κάνῃς τὸν σταυρό σου μὲ ἁπλότητα καὶ μὲ ἀπεριέργειαν, καὶ νὰ μὴν κοιτάζῃς διόλου ποιὸς εἶναι ἀντικρύ σου, Ἑβραῖος, Τοῦρκος ἢ Φαρμασῶνος.

Τὰς ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων, ὁ μηχανικὸς ἐκάλεσε τὸν πατέρα του οἴκαδε, διὰ νὰ παρευρεθῇ εἰς τὸ «Δένδρον τῶν Χριστουγέννων».

― Τί δένδρο ἦτον ἐκεῖνο, παιδάκι μου, διηγεῖτο ἀκολούθως ὁ γερο-Νικόλας εἰς τὸν νεαρὸν φίλον του, τὸν προειρημένον. Ἄκουσες ἐσὺ δένδρο ποὺ νὰ ἔχῃ κρεμασμένα ἀπάνω του καλαθάκια καὶ χαρτάκια μὲ κουφέτα καὶ καραμέλες;

― Αὐτὸ εἶναι δένδρο ποὺ δὲν ἔχει ρίζες, καὶ γι᾿ αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ κάμῃ φυσικοὺς καρπούς, μπαρμπα-Νικόλα. «Πᾶν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπόν, ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται». Ἡ ξενομανία ποὺ τοὺς ἐκόλλησε εἶναι σαπρὸν δένδρον, καὶ δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ κάμῃ σαπροὺς καρπούς.

Ὁ γέρων ἐστέναξεν.

―Ἄχ, καλύτερα νὰ τὸν ἄφηνα νὰ γίνῃ χαμάλης σὰν ἐμένα!

Η "πρωταρχή" της μυθοπλασίας

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Β' Λυκείου

Ως "πρωταρχή της μυθοπλασίας" νοείται το βασικό στοιχείο της μυθοπλασίας που λειτουργεί ως πυρήνας ή έναυσμά της. Τα τρία αφηγηματικά στοιχεία στα οποία αναζητείται η "πρωταρχή" είναι:

1) η πλοκή

2) οι χαρακτήρες

3) το σκηνικό

Στα πλαίσια της διδακτικής ενότητας "Λογοτεχνικοί χαρακτήρες", ιδιαίτερα χρήσιμα μπορούν να αποβούν για τον διδάσκοντα τα στοιχεία που δίνονται:

Σκηνικό (εδώ)
Λογοτεχνικοί χαρακτήρες (εδώ)

ΝΕΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ-ΓΛΩΣΣΑΣ-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Α' ΛΥΚΕΙΟΥ

1) Αρχαία Ελληνικά
2) Λογοτεχνία
3) Nεοελληνική Γλώσσα

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ:Νέες κυκλοφορίες σχολικών βοηθημάτων θεωρητικών μαθημάτων

Κυκλοφορεί τη Δευτέρα 1 Οκτωβρίου

 

Nεοελληνική Λογοτεχνία Α΄ Γενικού Λυκείου - Προτάσεις διδασκαλίας
Δημήτρης Χριστόπουλος, Ελένη Πατσιατζή

Το βιβλίο Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α΄ Γενικού Λυκείου – Προτάσεις διδασκαλίας ανταποκρίνεται στις ισχύουσες από το σχολικό έτος 2011-2012 οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος.

Στην πρώτη διδακτική ενότητα, Τα φύλα στη Λογοτεχνία, επιλέχτηκαν κείμενα τόσο από το σχολικό εγχειρίδιο της Α΄ Λυκείου όσο και των υπόλοιπων τάξεων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με γνώμονα τις σχετικές οδηγίες.

Στη δεύτερη διδακτική ενότητα, Από την παραδοσιακή στη μοντέρνα ποίηση, με τα ανθολογημένα κείμενα (εντός και εκτός των σχολικών βιβλίων) εξετάζονται τα γνωρίσματα της παραδοσιακής και της μοντέρνας ποίησης, αλλά και το πέρασμα από τον έμμετρο στίχο στον ελευθερωμένο και από εκεί στον ελεύθερο. Επίσης, εξετάζονται και τα θεματικά χαρακτηριστικά της παραδοσιακής ποίησης (εθνικά οράματα, φύση, ο ρόλος του ποιητή) αλλά και τα ρεύματα του νεοκλασικισμού, του ρομαντισμού, του παρνασσισμού και του συμβολισμού. Ιδιαίτερη αναφορά έχει γίνει στην ποίηση του Καβάφη και του Καρυωτάκη, οι οποίοι θεωρούνται οι «προάγγελοι» του μοντερνισμού. Τέλος, παρουσιάζονται οι αλλαγές που φέρνει ο μοντερνισμός του Μεσοπολέμου σε επίπεδο μορφής αλλά και θεματικής.

Στην τρίτη διδακτική ενότητα, το Θέατρο, εξετάζονται κείμενα που το Φ.Ε.Κ. προτείνει και δίνονται Φύλλα εργασίας που μπορούν να αξιοποιηθούν στην τάξη και στο σπίτι.

Κάθε διδακτική ενότητα ολοκληρώνεται με κριτήρια αξιολόγησης.

Διαβάστε αποσπάσματα του βιβλίου εδώ

 

 

Tιμή: 15.70 € ISBN: 978-960-16-4564-3 BKM: 8564 Σελίδες: 384

Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Το μοιρολόι της φώκιας

«Η επί γης ευτυχία είναι στιγμούλα,

και η στιγμούλα αυτή ένα σκαλοπάτι

για να περάσεις από το άλλο μέρος,

το μέρος του θανάτου»

Ο. Ελύτης

Το διήγημα αυτό πρωτοδημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πατρίς στις 13 Μαρτίου 1908, τρία σχεδόν χρόνια πριν από το θάνατο του συγγραφέα (3 Ιανουαρίου 1911). Οι περισσότεροι από τους μελετητές του Παπαδιαμάντη θεωρούν «Το μοιρολόγι της φώκιας» ως το αρτιότερο και το καλύτερο από τα διηγήματά του, ενώ πολλοί φτάνουν να το χαρακτηρίσουν ως «το αριστούργημα της παγκόσμιας φιλολογίας». Οι δύο τελευταίοι στίχοι του ποιήματος με το οποίο ο συγγραφέας τελειώνει το διήγημα: «Σαν να ‘χαν ποτέ τελειωμό τα πάθια και οι καημοί του κόσμου» είναι χαραγμένοι στην προτομή του Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο. Περισσότερα: διαβάστε εδώ